Narodowość śląska

Na wstępie warto podkreślić, iż narodowość nie jest bezpośrednio związana z obywatelstwem. Częstym błędem jest używanie pojęć narodowości i obywatelstwa bądź to jako synonimów, bądź też jako integralnych, nierozerwalnych znaczeń. Można to zauważyć w wypowiedziach zwykłych ludzi, ale co istotniejsze także polityków, czy dziennikarzy.

Przed nadchodzącym Spisem Powszechnym warto zatem wyjaśnić, co kryje się pod pojęciami narodowość i obywatelstwo, a także jakie są różnice pomiędzy nimi.

Narodowość według GUS

Zgodnie z definicją Głównego Urzędu Statystycznego znajdującą się w uwagach metodologicznych do Spisu Powszechnego mającego miejsce 10 lat temu „narodowość jest deklaratywną (opartą na subiektywnym odczuciu) cechą indywidualną każdego człowieka, wyrażającą jego związek emocjonalny (uczuciowy), kulturowy lub genealogiczny (ze względu na pochodzenie rodziców) z określonym narodem”.[1] Nie mniej ważne do zrozumienia pojęcia narodowości jest kolejne zdanie „sformułowane pytanie oraz przyjęta definicja narodowości, są na tyle otwarte, iż zezwalają osobie spisywanej na indywidualne, własne rozumienie pojęcia narodowości”.

Przekładając powyższe na język potoczny – narodowość jest indywidualnym poczuciem, które każdy z nas przeżywa na swój sposób. Nikt nie może, w tym również aktem prawnym, zakazać odczuwania przynależności narodowej lub wręcz stwierdzić, że dany naród nie istnieje.

Narodowość, a obywatelstwo

Obywatelstwo jest przede wszystkim pojęciem prawnym, zdefiniowanym w ustawie. Obywatelstwo otrzymać można albo na zasadzie prawa krwi (ius sanguinis) – przekazania obywatelstwa z rodziców na dzieci albo prawa ziemi (ius soli) – czyli otrzymania obywatelstwa kraju, na terenie którego się urodziło. W polskim porządku prawnym przyjęto, z niewielkimi wyjątkami, zasadę prawa krwi. Aby zmienić obywatelstwo lub się go zrzec, należy podjąć odpowiednie kroki prawne – nie jest wystarczające deklaratywne oświadczenie, iż nie chce się już być obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej.

Narodowość natomiast jest pojęciem socjologicznym i kulturowym. Poczuwanie się do określonej narodowości, np. śląskiej nie jest związane z posiadanym obywatelstwem, miejscem zamieszkania czy też urodzenia. Narodowość może wynikać z osobistego przekonania lub poczuwania się do bycia członkiem danej wspólnoty narodowej. Narodowość nie wymaga istnienia własnego państwa – przykładem mogą być Tamilowie, Kurdowie, Katalończycy, Ślązacy czy Kaszubi.

Warto nadmienić, że wspólnoty narodowe są bardzo często ponadpaństwowe, czyli zamieszkują historycznie obszar, który współcześnie znajduje się na terenie więcej niż jednego państwa np. Kurdowie (Turcja, Irak, Iran, Syria) lub Ślązacy (Polska i Czechy).

Łukasz Tudzierz

Scroll to top