Spis Powszechny

Spis powszechny to usystematyzowana procedura zbierania i przetwarzania informacji o członkach danej populacji. Termin ten najczęściej odnosi się do spisów powszechnych ludności i mieszkań, które państwa przeprowadzają w swoich granicach. Organizacja Narodów Zjednoczonych do istotnych cech spisu powszechnego zalicza: „spisywanie indywidualne, powszechność na określonym terytorium, równoczesność i periodyczność”. ONZ zaleca stosowanie spisów powszechnych raz na dziesięć lat.

Spisy powszechne kiedyś i dziś

Spis powszechne stosowane były od czasów najdawniejszych wraz z pojawieniem się pierwszych imperiów w Egipcie, Babilonii czy Persji. W okresie republiki rzymskiej przeprowadzano tak zwany census, który stanowił listę wszystkich mężczyzn zdolnych do służby wojskowej. Nie musiał on jednak dotyczyć spraw militarnych. Spis Kwiryniusza za czasów Oktawiana Audusta, podczas którego urodził się Jezus Chrystus, określał stan majątkowy mieszkańców rzymskiej prowincji Syrii oraz Judei. Jako metoda zbierania danych o obywatelach spisy powszechne zaczęły byś stosowane w państwach narodowych od końca XVIII wieku.

Współcześnie dane pochodzące ze spisów powszechnych stanowią podstawę do badań i porównań w skali międzynarodowej. Choć ich nadrzędnym celem jest oszacowanie liczby ludności, zebrane dane dostarczają informacji o geograficznej dystrybucji populacji czy wieku, płci, poziomie wykształcenia czy stanie majątkowym obywateli.

Spis powszechne w Polsce

Pierwszy spis powszechny na polskich ziemiach przeprowadzony został w 1789 roku. Był to spis ludności i dymów, czyli domów. Decyzję o jego przeprowadzeniu podjął Sejm Czteroletni. Pierwszy po odzyskaniu niepodległości spis odbył się w 1921 roku. Co ciekawe – jego organizacją zajmował się, tak jak dziś, Główny Urząd Statystyczny utworzony w 1918 roku. Kolejny spis na ziemiach polskich odbył się w 1931 roku. Następny miał być przeprowadzony znowu po dziesięciu latach, co jednak uniemożliwiła II wojna światowa. Po wojnie odbył się już w 1946 roku. Okazało się wówczas, że powojenna Polska liczyła niecałe 24 mln obywateli, wobec 32 mln przez wojną, co oczywiście było skutekiem działań wojennych i powojennej migracji.

Scroll to top